Top Ad unit 728 × 90

Yıldırım Bayezid’in Ölümü – İntihar mı Etti Eceliyle mi Öldü

osmanlı

IV. Osmanlı padişahı olan Yıldırım Bayezid, ordularını, Avrupa’dan Asya’ya, Asya’dan Avrupa’ya oldukça süratli bir şekilde geçirmesi, Yıldırım gibi hareket etmesi sebebiyle Yıldırım lakabını almıştır.
Haçlılara karşı kazandığı, destansı büyük zafer olan Niğbolu savaşının verdiği gücünde etkisiyle, Yıldırım Bayezid’in güç zehirlenmesi yaşadığı ve bu nedenle Timur’un gücünü hafife alarak hesapsız bir savaşa kalkıştığı, tarihçiler tarafından dile getirilmektedir.
Sultan I. Bayezid, Timur ile arasında geçen anlaşmazlık sonucunda Ankara savaşına girmiş, yeni kurulmakta olan Osmanlı İmparatorluğu ile Timur devleti arasında yaşanan savaş sonucunda, Osmanlı yenilmiş ve yaşanan Ankara savaşı sırasında Osmanlı Padişahı Yıldırım Bayezid, Timur’a esir düşmüştür.

Yıldırım Bayezid, Timur’a esir düştükten ve esaret altında 1 yıl geçirdikten sonra hayata gözlerinin yummuştur. Yıldırım Bayezid’ın ölümü üzerine geride kalan oğulları arasında taht kavgaları çıkmış ve Osmanlı imparatorluğunda Fetret devri yaşanmıştır.

Daha sonradan Yıldırım Bayezid’ın ölümü ile ilgili ortaya farklı teoriler sürülmüş, bu konuda net bir bilgi sağlanamamıştır. Yıldırım Bayezid’in ölümü ile ilgili 3 teori öne sürülmektedir,

- Yıldırım Bayezid eceli ile yakalandığı sıtma sebebiyle öldü.
- Yıldırım Bayezid’i Timur zehirleterek öldürttü.
- Yıldırım Bayezid' ın kendisine ve eşine zulmedilmesine yada esarete daha fazla dayanamayarak yüzüğündeki zehri içerek intihar etti.

Şimdi Sondan başa doğru gittiğimizde, Yıldırım Bayezid’in ölümü ile ilgili hangi teorinin gerçeği yansıttığını, tarihi kaynaklar üzerinden araştırarak bakıldığında,
Son dönemde sık tekrarlanan bu iddiaya göre Yıldırım Bayezid ve eşi Timur’a esir düştükten sonra çok kötü muamele görmüştür. Bazı tarihi kaynaklar ve bu kaynakları kullanarak yazılan romanlarda Timur’un, Yıldırım Bayezid’ın hanımını çırılçıplak ziyafet sofrasında oynatarak dans ettirdiği ve bunu kaldıramayan Yıldırım Bayezid’ın yüzüğündeki zehirli taşı yalayarak intihar ettiğidir.
Bu uydurma hikayenin, farklı ve daha vahim çeşidi de şudur ki, Yıldırım Bayezid, Timur tarafından demir kafese kapatılır ve Timur, Yıldırım Bayezid’ın çok sevdiği hanımı Despina Hatuna, Yıldırım Bayezid’in gözü önünde defalarca tecavüz etmiş ve bunu kaldıramayan Yıldırım Bayezid, kafasını demir parmaklıklara vura vura intihar etmiştir.

Bu iki hikayede tamamen uydurmadır. Çünkü Bizans, Arap ve Avrupa kaynaklarında böyle bir bilgi olmadığı gibi Timur’un daima yanında bulunan tarihçilerinin tuttuğu belgelerde de böyle bir bilgi geçmemişlerdir. Zaten Despina hatun savaş meydanında esir alınmamıştır. Yenişehir’de saklandığı bir evde yakalanmıştır. Ayrıca Esir alınan hükümdar ve asil kimselere iyi davranmak, kadim bir Türk geleneği olduğundan tarihi kaynaklarda Timur’un da bu şekilde davrandığı, ayrıca Yıldırım Bayezid’in ölüm haberinin gelmesiyle, Timur' un “Dünya bir cihangir kaybetti” diyerek ölüm haberinden sonra çok üzüldüğü belirtilmektedir. Ayrıca Timur’un çok iyi bir Müslüman olduğu bilindiğinden, böyle bir zalimlik yapacağının düşünülemeyeceği gibi hiçbir tarihi kaynakta da bu iki uydurma hikayede geçmemektedir. Özellikle batılı tarihçilerden Gibbon, Roma İmparatorluğunu kaleme aldığı eserinde bu konuya değinmiştir.
Timur’un çok iyi bir Müslüman olduğu bilinmektedir


Yıldırım Bayezid’in yüzüğünde bulunan zehirli taşı yalayarak intihar ettiğini nakleden o döneme ait tek kaynak Hadidi Vekayinamesi’dir. Timur’un tarihçileri ve onlarla birlikte İran yazarlarının hepsi Yıldırım Bayezid’in eceli ile öldüğünden bahsederek, intihar ile ilgili hiçbir şüpheye yer vermezler.

Tüm bunlar gösteriyor ki Yıldırım Bayezid gibi dini bütün bir insana, intihar etti denilerek böyle büyük bir günah ve haramı işlediği iddia edilerek iftira atılmaktadır.

Devrinin önemli batılı tarihçilerinden olan ve Osmanlı Tarihi hakkında mühim araştırmaları bulunan 19. Yüzyıl tarihçisi İngiliz Hammer gibi pek çok batılı tarihçi, Yıldırım Bayezid’in ölümünün hastalık (sıtma) sonucu meydana geldiği savunarak, Timur tarafından ne Yıldırım Bayezid'a nede eşine zulüm edilmediği açıkça söylenmektedir.

Yıldırım Bayezid Timur Tarafından Zehirlendi Mi?


Ayni, gibi bazı tarihçiler Timur’un Padişah I. Bayezid’i zehirlettiğini iddia etselerde, Sa’dettin ve Ali gibi pek çok tarihçi tarafından bu iddiaya itibar edilmemekte ve şiddetle karşı çıkılmaktadır. Bu iddia pekte kaale alınmamaktadır ki yanlış olduğu muhakkaktır.

Bayezid, esaret döneminde yaşadığı stres nedeniyle yakalandığı hastalıktan öldüğü ve Yıldırım Bayezid’a esaret döneminde iyi muamele edildiği bilinmektedir.
Önemli Osmanlı tarihçilerinden Gelibolulu Mustafa Ali “Bazı tarihçiler Timur’un hekimlerinin Yıldırım Bayezid’i zehirlediğini öne sürse de bu tamamen hatadır. Doğrusu Yıldırım Bayezid’in hastalıklardan dolayı vefat ettiğidir. Zira Timur, Yıldırım Bayezid’a her türlü iltifatı yaptığı gibi, ayrılırken de iltifatla ayrılmışlardır.” diyerek yazdığı tarih kitaplarında da bu konudan bahsetmiştir.

Yıldırım Bayezid Demir Kafesle mi Taşındı?


Hakkında en çok bilgi kirliliği olan ve tartışılan bir diğer olay, Timur’un Yıldırım Bayezid’ı demir kafese hapsedip onu gezdirdiği konusudur. Tarihi kaynaklara bakıldığında bu hususun tamamıyla yanlış bir anlaşılma ve yorumlanması sonucu olduğu görülmektedir.

Yıldırım Bayezid ile aynı devirde yaşayan Aşık Paşazade, Ankara savaşında olaya şahit olan birinin naklettiği bilgide “esir padişah iki atın arasına koyulmuş bir tahtırevan ile götürüldüğünü” söyler. Hammer ise bunun demir tahtırevanın demir kafes olarak yanlış çevrildiğini ifade eder.
Zaten bu konu ile ilgili bilgi kirliliği, 10 sene boyunca Osmanlı topraklarında bulunan ve Çelebi Mehmed’in çocuklarına dahi hocalık edecek kadar saray çevresine yakın İbn-i Arabşah’ın kafes gibi tahtırevan” kelimesinin yanlış tercüme ederek “demirden kafes” şeklinde anlaşılmasından kaynaklanmaktadır. Tarihçi Salaberry, İbn-i Arabşah’ın metninde bu rivayetin bulunmadığını ve Türkçe ye çevrimini daha sonradan yapan Nazmizade tarafından eklendiğini söylemiştir.

N. Martinovitch “Sultan Beyazin’in Kafesi” isimli eseri de baz alınarak Timur’un Yıldırım Bayezid’i demir kafeste hapis hayatı yaşattığını söylemiştir. Yine batılı tarihçi A.Gibbons Evliya Çelebiyi kaynak göstererek demir kafes rivayetini kabul ettiğini söylemiştir. 15. Ve 16. Yüzyıl Osmanlı tarihçileri demir kafes olayını redderek aksini savunsa da Evliya Çelebi olayın doğru olduğuna inanan tarihçilerdendir.

Sadettin Hoca bu rivayeti söyleyenlerin kafes ile tahdıravanı birbirinden ayıramayacak kadar idraksiz olduklarını söylemiştir. (HammerSa’deddinin eserlerinin daima en inanılacak eserlerden olduğunu belirtmiştir) Bundan yola çıkarak Sa’deddin hoca Timur’un tarihçilerinden ve onun Zaferlerini yazan ŞerefeddinYedzi (Zafernamenin yazarı)’nin bu hadise gerçek olsa idi bunun Yedzi tarafından kesinlikle değinileceğini belirtmiştir. Gerçektende Timur’un baş tarihçileri ve sürekli yanında olan Nızameddin Sami ve Hafız Ebru gibi isimlerin eserlerinde de demir kafes rivayetinden bahsedilmemektedir. Mantıken bakıldığında da Demir kafes olayının olmadığı anlaşılabilir. Çünkü eğer Timur, Yıldırım Bayezid’i demir kafes ile taşıtsaydı bunu yazdırmaktan çekinecek bir durumu yoktu. Zaten demir kafes ile esir padişahı hapsetseydi bunu kendi tarihçileri yazacak (yazmalarında çekinilecek bir durum yok) ve Timur’un üstünlüğü tarihe geçecekti. Sonuçta esir alınmış bir padişahı demir kafesle taşıtma hadisesi, önceki Orta Asya İslam toplulukları ve öncekilerde de yaşanmış hadiselerden biri olmuştur.

Yıldırım Bayezid, esaret altındayken oğlu Çelebi Mehmed tarafından Timur’un elinden kaçılmak istenir. Bu teşebbüs üzerine Timur’un Yıldırım Bayezid’ın çevresinde bulunan güvenliği iki katına çıkardığı ve bu nedenle de padişahın eski rahatlığının kalmadığı bilinmektedir.

Sonuç olarak o dönemde yaşananlar, tarihi kaynaklarda açıkça anlatılsa da tartışmaları sürmektedir. Yıldırım Bayezid’in ölümü ile ilgili Fuad Köprülü ve Mükrimin Halil Yinanç arasında intihar mı etti yoksa eceliyle mi öldü diye uzun tartışmalar olmuştur. Fuat Köprülü, Yıldırım Bayezid’ın intihar ettiğini, Timur tarafından demir kafesle taşındığına dair rivayetleri kabul ederek savunmaktadır. Zaten Yıldırım Bayezid' ın ölümüyle alakalı konu, Cumhuriyet’in ilk yıllarında Fuad Köprülü tarafından tekrar gündeme getirilmiş ve hararetle tartışılmaya başlanmıştır.

Yıldırım Bayezid, Ankara savaşının ardından 8 ay esaret altında kaldıktan sonra 8 Mart 1403 günü 42 yaşında vefat etmiştir. Timur, Sultana yakışır bir merasim yapılması için cenazesini Yıldırım Bayezid’in oğlu Musa Çelebi’ye teslim etmiş ve Yıldırım Bayezid’in naaşı vasiyeti gereği Bursa’ya nakledilmiştir. Eğer aksi iddialar doğru olsa idi (yani Timur’un zulmü yada zehirlettiği gibi) ölen padişah için böyle zahmetlere girmeyeceği açıkça görülürdü, ancak olayların çarpıtıldığı ve yanlış aktarıldığı, tarih kaynaklarının doğru (Naaşının Vasiyeti üzerine Bursa' ya nakledilmesi olayı) incelenmesi durumunda,  gerçeklerin  tarih mantığına uygun şekilde sıralandığı açıklanabilmektedir.

Yıldırım Bayezid’in Bursa'da ki Türbesi


Timur’un Yıldırım Bayezid ile yaptığı görüşmede, kendisini Semerkand’a götürdükten sonra serbest bırakacağını söylediği rivayet edilse de, Yıldırım Bayezid'in Semerkand’da götürülmesi durumunda sergileneceğini serbest kalmayacağına düşündüğünden, yaşadığı üzüntü ve büyük stres nedeniyle, kolayca hastalığa düştüğü söylenmektedir.

Gelibolulu Mustafa Ali, Sa’dettin, Konyalı Hacı Halil, Enveri ve İdris-i Bitlisi gibi Osmanlı Tarihçileri, Timur devrinde yaşamış ve yukarıda bahsettiğimiz gibi ülkesine döndükten sonra Timur’un hayatını yazan, Arap tarihçi İbn-i Arabşah ve Şerefeddin Yedzi gibi, ayrıca yine Timur’un döneminde yaşayan tüm tarihçiler de Yıldırım Bayezid’in sıtma, nefes darlığı ve üzüntünün bir araya gelmesi ile öldüğünü, yani Yıldırım Bayezid’in eceli ile öldüğünü açıkça yazmışlardır.

Yıldırım Bayezid’in Ölümü – İntihar mı Etti Eceliyle mi Öldü Reviewed by Tarihi Gerçekler Ve Komplo Teorileri on 12:21 Rating: 5
loading...

Hiç yorum yok:

Tüm Hakları Saklıdır Tarihi Gerçekler Ve Komplo Teorileri © 2014 - 2015
Bu Site Tarih Komplo Tarafından Desteklenmektedir.

İletişim Formu

Ad

E-posta *

Mesaj *

Tarihi Gerçekler Ve Komplo Teorileri. Blogger tarafından desteklenmektedir.